नवी दिल्ली : जागतिक स्तरावर रेअर अर्थ एलिमेंट्स (REEs) या संसाधनांची मागणी झपाट्याने वाढत आहे. आजच्या आधुनिक तंत्रज्ञान, संरक्षण उद्योग, ऊर्जा उत्पादन आणि इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रासाठी या खनिजांना अत्यंत महत्व आहे. मोबाईल, संगणक, इलेक्ट्रिक वाहनं, सॅटेलाईट्स आणि अगदी संरक्षणासाठी लागणाऱ्या क्षेपणास्त्रांमध्ये देखील या घटकांचा वापर मोठ्या प्रमाणात होतो.
📌 भारताची आयातीवर अवलंबित्व भारताकडे या संसाधनांचा काही प्रमाणात साठा असला तरी त्याचे उत्खनन व प्रक्रिया करण्याची क्षमता अत्यल्प आहे. परिणामी, भारताला मोठ्या प्रमाणावर चीन आणि इतर देशांवर अवलंबून राहावे लागते. सध्या जागतिक बाजारपेठेत चीनचा एकहाती दबदबा असून भारताने या क्षेत्रात स्वावलंबन मिळवणे अत्यावश्यक आहे.
📌 आत्मनिर्भरतेची गरज तज्ञांच्या मते, भारताने जर या क्षेत्रात गुंतवणूक वाढवली, संशोधनाला चालना दिली आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञान विकसित केले, तर केवळ आयातीवरील अवलंबित्व कमी होणार नाही तर भारत जागतिक स्तरावर निर्यातदार देश म्हणूनही उभा राहू शकतो. यामुळे देशाच्या अर्थव्यवस्थेला नवे बळ मिळेल.
📌 सरकारचे प्रयत्न आणि योजना केंद्र सरकारने यासाठी राष्ट्रीय खनिज विकास महामंडळ (NMDC) तसेच खासगी कंपन्यांना प्रोत्साहन देण्याचे संकेत दिले आहेत. संशोधनासाठी निधी वाढवणे, खनिजांच्या प्रक्रिया उद्योगांना करसवलती देणे आणि विदेशी तज्ज्ञ तंत्रज्ञानाचा वापर करणे हे काही महत्वाचे पाऊल उचलले जाऊ शकते.
📌 संरक्षण आणि ऊर्जा सुरक्षेसाठी महत्वाचे भारताच्या संरक्षण उत्पादनातील स्वयंपूर्णता साधण्यासाठी आणि भविष्यातील ऊर्जा क्षेत्रात प्रगती साधण्यासाठी रेअर अर्थ एलिमेंट्स निर्णायक ठरणार आहेत. त्यामुळे आत्मनिर्भर भारताच्या दृष्टिकोनातून हे क्षेत्र अत्यंत महत्वाचे मानले जात आहे.
भारताने आज जर योग्य वेळी या संसाधनांवर लक्ष केंद्रित केले नाही, तर भविष्यातील पिढ्यांना त्याची मोठी किंमत मोजावी लागू शकते, असा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे.
