नवी दिल्ली : दिल्ली–एनसीआर परिसरात आठवडाभर समाधानकारक हवेचा अनुभव घेतल्यानंतर पुन्हा एकदा वायू प्रदूषणाने डोके वर काढले असून हवेची गुणवत्ता झपाट्याने खालावली आहे. प्रदूषण निर्देशांक (AQI) पुन्हा ‘खराब’ ते ‘अतिखराब’ श्रेणीत पोहोचल्याने नागरिकांच्या आरोग्याबाबत चिंता वाढली आहे. सकाळी धुक्यासारखी धुरकट चादर शहरावर पसरल्याचे चित्र दिसून आले.
हवामान खात्याच्या माहितीनुसार, कमी वेगाचा वारा, थंड वातावरण आणि धुळीचे कण यामुळे प्रदूषक हवेतच अडकून राहत आहेत. तसेच वाहनांची वाढती संख्या, बांधकाम कामे आणि शेजारील राज्यांतील पिकांच्या अवशेषांची जाळपोळ ही प्रदूषण वाढण्यामागची प्रमुख कारणे मानली जात आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, सूक्ष्म धूलिकण (PM2.5 आणि PM10) पातळी धोकादायकरीत्या वाढल्याने लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि श्वसनविकार असलेल्या रुग्णांना सर्वाधिक त्रास होण्याची शक्यता आहे. अनेक रुग्णालयांमध्ये खोकला, दम लागणे, अॅलर्जी आणि डोळ्यांची जळजळ अशा तक्रारी वाढल्याचे डॉक्टरांनी सांगितले.
या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने शाळांना सूचना देत बाहेरच्या क्रीडा उपक्रमांवर मर्यादा घालण्याचा सल्ला दिला आहे. तसेच बांधकामांवर धूळ नियंत्रण उपाययोजना सक्तीने राबविणे, पाण्याची फवारणी करणे, आणि सार्वजनिक वाहतूक वापरण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. काही भागात ‘ग्रेडेड रिस्पॉन्स अॅक्शन प्लॅन’ (GRAP) लागू करण्याचाही विचार सुरू आहे.
नागरिकांनीही मास्कचा वापर करणे, अनावश्यक बाहेर जाणे टाळणे आणि घरामध्ये एअर प्युरिफायरचा वापर करावा, असे आरोग्य तज्ज्ञांचे मत आहे. प्रदूषण नियंत्रणासाठी दीर्घकालीन उपाययोजना आवश्यक असल्याचे पर्यावरण तज्ज्ञांनी अधोरेखित केले. दिल्ली–एनसीआरमध्ये दरवर्षी हिवाळ्यात प्रदूषणाचा प्रश्न गंभीर होत असल्याने यावर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्याची मागणी पुन्हा जोर धरत आहे.
