दिल्ली–एनसीआर परिसरात पुन्हा एकदा हिवाळ्याचा कडाका आणि प्रदूषणाची तीव्रता यांचा दुहेरी फटका नागरिकांना बसत आहे. पहाटेपासून संपूर्ण दिल्ली, नोएडा, गुरुग्राम, फरीदाबाद आणि गाझियाबाद भाग दाट धुक्याच्या चादरीत लपेटला गेला असून अनेक ठिकाणी दृश्यमानता अत्यंत कमी झाल्याने जनजीवन विस्कळीत झाले आहे. गुरुग्राममध्ये तर सकाळच्या वेळी दृश्यमानता अवघ्या १० मीटरपर्यंत घसरल्याने रस्त्यांवर वाहनचालकांना अक्षरशः अंदाजाने वाहन चालवावे लागत आहे.
हवामान खात्याच्या माहितीनुसार, थंड वाऱ्यांचा वेग कमी असल्यामुळे आणि आर्द्रता जास्त असल्यामुळे धुके व स्मॉगची स्थिती अधिकच गंभीर झाली आहे. या धुक्यात औद्योगिक व वाहनांमधून होणारे प्रदूषण मिसळल्याने वातावरणात विषारी धुरकटपणा निर्माण झाला आहे. परिणामी अनेक भागांमध्ये एअर क्वालिटी इंडेक्स (AQI) ३५० च्या पुढे पोहोचला असून ही पातळी ‘अत्यंत खराब’ (Very Poor) श्रेणीत गणली जाते.
दाट धुक्याचा फटका वाहतुकीलाही बसला आहे. दिल्ली विमानतळावर अनेक उड्डाणे उशिरा सुटली, तर काहींचे वेळापत्रक बदलण्यात आले. रेल्वे गाड्याही १ ते ३ तास उशिराने धावत असल्याची माहिती मिळत आहे. राष्ट्रीय महामार्गांवर संथ गतीने वाहतूक सुरू असून काही ठिकाणी लहान-मोठे अपघातही घडले आहेत.
आरोग्य तज्ज्ञांनी नागरिकांना विशेष खबरदारी घेण्याचे आवाहन केले आहे. वाढलेल्या प्रदूषणामुळे श्वसनाचे आजार, दमा, खोकला, डोळ्यांची जळजळ आणि हृदयविकाराचा धोका वाढू शकतो. लहान मुले, वृद्ध आणि गर्भवती महिलांनी शक्यतो घराबाहेर पडणे टाळावे, तसेच बाहेर जाताना मास्कचा वापर करावा, असे सल्ले देण्यात आले आहेत.
दरम्यान, प्रशासनाने शाळांना सकाळच्या वेळेत उशिरा सुरू करण्याचा विचार सुरू केला असून बांधकाम कामांवर नियंत्रण, पाण्याची फवारणी आणि वाहनांवरील निर्बंध यांसारख्या उपाययोजना राबवण्यात येत आहेत. मात्र, तज्ज्ञांच्या मते दीर्घकालीन उपाययोजना न केल्यास दरवर्षी हिवाळ्यात अशीच परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
हवामान विभागाने पुढील दोन ते तीन दिवस धुके कायम राहण्याचा अंदाज वर्तवला असून नागरिकांनी अत्यावश्यक असल्याशिवाय प्रवास टाळावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे. दिल्ली–एनसीआरमधील नागरिक सध्या ‘धुके आणि प्रदूषण’ या दुहेरी संकटाचा सामना करत आहेत.
