दिल्लीतील वाढत्या वायुप्रदूषणाच्या धोकादायक पातळीमुळे आता सरकारने कृत्रिम पावसाचा प्रयोग करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या प्रक्रियेला “क्लाउड सीडिंग” असे म्हणतात, ज्याद्वारे हवेत असलेल्या प्रदूषणाचे प्रमाण कमी करण्यासाठी ढगांमध्ये विशिष्ट रसायनं सोडली जातात आणि त्यातून कृत्रिम पाऊस पाडला जातो.
प्रत्येक वर्षी हिवाळ्यात दिल्लीचा एअर क्वालिटी इंडेक्स (AQI) “गंभीर” श्रेणीत जातो. धुकं, धूर, बांधकाम धूळ आणि वाहनांचा उत्सर्जन यामुळे नागरिकांना श्वसनविकार, डोळ्यांची जळजळ, आणि श्वास घेण्यात अडचण अशा अनेक समस्या भेडसावत आहेत. त्यामुळे सरकारने केंद्र आणि IIT Kanpurच्या तज्ज्ञांच्या मदतीने हा उपक्रम राबवण्याचा निर्णय घेतला आहे.
क्लाउड सीडिंगसाठी हवामान योग्य असेल त्या दिवशी विशेष विमानांद्वारे ढगांमध्ये सिल्वर आयोडाईड, सोडियम क्लोराइड आणि पोटॅशियम आयोडाईडचे द्रावण सोडले जाईल, ज्यामुळे पावसाचे थेंब तयार होतील आणि प्रदूषणाचा अंश कमी होईल.
तज्ञांच्या मते, हा प्रयोग यशस्वी ठरल्यास दिल्लीसह देशातील इतर महानगरांमध्येही कृत्रिम पावसाची योजना लागू केली जाऊ शकते. हा प्रयोग पर्यावरणपूरक आणि तत्काळ उपाय म्हणून पाहिला जात आहे, मात्र दीर्घकालीन उपाय म्हणून स्वच्छ इंधन, हरित वाहतूक आणि वृक्षारोपणालाच महत्त्व दिलं जात आहे.
दिल्ली सरकारने नागरिकांना आरोग्याचे भान ठेवून मास्क वापरणे, बाहेर जाणे टाळणे आणि पर्यावरणपूरक पद्धतींचा अवलंब करणे याबाबतही आवाहन केले आहे.
