बसंत पंचमी हा दिवस ज्ञान, विद्या, कला आणि संगीताची अधिष्ठात्री देवी आई सरस्वतीच्या जन्मोत्सव म्हणून मोठ्या श्रद्धेने साजरा केला जातो. या पवित्र दिवशी सरस्वती पूजेसोबतच रंगोली काढण्याला विशेष धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व आहे. म्हणूनच बसंत पंचमीच्या दिवशी घराघरात, शाळा, महाविद्यालये आणि शैक्षणिक संस्थांमध्ये आकर्षक, रंगीबेरंगी रंगोली काढण्याची परंपरा आहे.
शास्त्रांनुसार रंगोली ही केवळ सजावटीसाठी नसून ती सकारात्मक ऊर्जा, पवित्रता आणि मंगल विचारांना आमंत्रण देणारे माध्यम मानले जाते. सरस्वती पूजेच्या रंगोलीत वीणा, कमळाचे फूल, हंस, पुस्तक किंवा अक्षरज्ञानाची चिन्हे यांचा समावेश असणे विशेष शुभ मानले जाते. ही प्रतीके ज्ञान, शुद्धता, विवेक आणि सर्जनशीलतेचे प्रतिनिधित्व करतात.
बसंत पंचमीच्या दिवशी काढलेली रंगोली घरात सात्त्विक वातावरण निर्माण करते, असे मानले जाते. पिवळा, पांढरा आणि केशरी रंग या दिवशी विशेष वापरले जातात, कारण पिवळा रंग ज्ञान, उत्साह आणि समृद्धीचे प्रतीक आहे. शाळांमध्ये विद्यार्थ्यांकडून सरस्वती माता, वीणा व पुस्तके दर्शवणाऱ्या रंगोलीतून त्यांच्या सर्जनशीलतेचे दर्शन घडते.
धार्मिक मान्यतेनुसार, बसंत पंचमीच्या दिवशी श्रद्धेने रंगोली काढून सरस्वती पूजन केल्यास विद्यार्थ्यांना अभ्यासात यश, स्मरणशक्ती वाढ आणि कलागुणांचा विकास होतो. त्यामुळेच या दिवशी रंगोली काढण्याची परंपरा केवळ सौंदर्यापुरती न राहता आध्यात्मिक आणि शैक्षणिक दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाची मानली जाते.
बसंत पंचमी २०२६ च्या निमित्ताने सरस्वती मातेच्या कृपेसाठी साधी, स्वच्छ आणि भावपूर्ण रंगोली काढून हा ज्ञानोत्सव आनंदात साजरा करण्याचे आवाहन भाविकांकडून केले जात आहे.
