नवी दिल्ली : अमेरिकेने व्हेनेझुएलामध्ये राष्ट्राध्यक्ष निकोलस मादुरो यांच्याविरोधात कठोर भूमिका घेत अटक व सत्ताबदलाचा दबाव निर्माण केला होता. मात्र हाच ‘व्हेनेझुएला प्लॅन’ रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन युक्रेनमध्ये अमलात आणू शकतील का? असा प्रश्न सध्या आंतरराष्ट्रीय राजकारणात चर्चेत आहे. तज्ज्ञांच्या मते, युक्रेनमध्ये राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमीर झेलेन्स्की यांच्याविरोधात अशी कारवाई करणे पुतिनसाठी जवळपास नामुमकिन आहे.
यामागे अनेक ठोस कारणे असून, ती केवळ लष्करीच नव्हे तर राजनैतिक आणि राजकीय स्वरूपाचीही आहेत.
🔹 १) कीवची भक्कम सुरक्षा व्यवस्था
युक्रेनची राजधानी कीव ही आज जगातील सर्वाधिक संरक्षित शहरांपैकी एक मानली जाते. अत्याधुनिक हवाई संरक्षण प्रणाली, गुप्तचर यंत्रणा आणि विशेष सुरक्षा दलांमुळे कोणतीही अचानक कारवाई करणे रशियासाठी अत्यंत अवघड आहे.
🔹 २) पाश्चिमात्य देशांचा ठाम पाठिंबा
अमेरिका, नाटो आणि युरोपीय संघाने झेलेन्स्की सरकारला उघडपणे पाठिंबा दिला आहे. आर्थिक मदत, आधुनिक शस्त्रास्त्रे आणि लष्करी प्रशिक्षणामुळे युक्रेनची लष्करी ताकद लक्षणीयरीत्या वाढली आहे. व्हेनेझुएलाच्या तुलनेत येथे आंतरराष्ट्रीय समर्थन खूपच मजबूत आहे.
🔹 ३) युक्रेनियन सैन्याची तयारी
युक्रेनचे सैन्य आता केवळ बचावात्मक नाही, तर आक्रमक रणनीतीही राबवत आहे. अनेक वर्षांच्या युद्धअनुभवामुळे सैन्य अधिक संघटित, प्रशिक्षित आणि आधुनिक तंत्रज्ञानसज्ज झाले आहे. त्यामुळे कोणतीही ‘थेट अटक’ किंवा सत्ता उलथवण्याची कारवाई अत्यंत धोकादायक ठरू शकते.
🔹 ४) झेलेन्स्कींची जागतिक प्रतिमा
राष्ट्राध्यक्ष झेलेन्स्की हे आज लोकशाहीचे प्रतीक मानले जातात. त्यांना जागतिक स्तरावर मोठा पाठिंबा आहे. याउलट, मादुरो यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावर तसा स्वीकार नव्हता. त्यामुळे झेलेन्स्की यांच्याविरोधात कारवाई केल्यास रशियावर अधिक कठोर निर्बंध येण्याची शक्यता आहे.
🔹 ५) युक्रेनमध्ये राजकीय पोकळी नाही
व्हेनेझुएलामध्ये ज्या प्रकारची राजकीय अस्थिरता आणि सत्ताशून्यता होती, ती परिस्थिती युक्रेनमध्ये नाही. येथे सरकार, संसद, लष्कर आणि जनता यांच्यात मोठ्या प्रमाणात एकजूट आहे. त्यामुळे बाह्य हस्तक्षेपाला त्वरित आणि तीव्र विरोध होईल.
🔹 एकूणच चित्र
राजकीय विश्लेषकांच्या मते, पुतिन युक्रेनमध्ये ‘व्हेनेझुएला मॉडेल’ राबवतील ही शक्यता अत्यंत कमी आहे. उलट अशी कोणतीही पायरी रशियाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अधिक एकाकी करू शकते आणि युद्ध अधिक तीव्र होऊ शकते.
युक्रेन संघर्ष आता केवळ दोन देशांमधील लढा राहिलेला नसून, तो जागतिक राजकारणाचा केंद्रबिंदू बनला आहे. त्यामुळे येणाऱ्या काळात पुतिन कोणती रणनीती स्वीकारतात, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
