भारताला गेल्या तीन दशकांत दहशतवादाने अनेक वेळा हादरवले आहे. १९९० पासून २०२३ पर्यंतच्या ३३ वर्षांत देशावर तब्बल ४२ मोठे दहशतवादी हल्ले झाले आहेत. या प्रत्येक हल्ल्याने राष्ट्राला असुरक्षिततेची जाणीव करून दिली असून, सुरक्षा यंत्रणांना नवीन आव्हाने उभी केली आहेत. देशाचा विकास, शांती आणि सामान्य नागरिकांचे जीवन यावर दहशतवादाचा खोलवर परिणाम जाणवला आहे.
🔹 भारतातील दहशतवादाचा बदलता चेहरा
तज्ज्ञांच्या मते, दहशतवाद आता केवळ सीमा ओलांडून होणारे युद्ध नाही, तर
-
सायबर दहशतवाद
-
लोन-वुल्फ हल्ले
-
डिजिटल कट्टरता
यांच्या माध्यमातून त्याची नवी रुपं दिसू लागली आहेत.
दहशतवादी संघटना तंत्रज्ञानाचा वापर करून युवकांना भुलवणे, तेढ निर्माण करणे आणि देशातील शांतता बिघडवणे यासारखे प्रयोग मोठ्या प्रमाणात करत आहेत.
🔹 ४२ मोठ्या हल्ल्यांनी हादरलेला भारत — काही महत्त्वाचे उदाहरणे
गेल्या ३३ वर्षांत देशाशी जोडलेली दहशतीची सर्वात वेदनादायी प्रकरणे —
-
१९९३ मुंबई ब्लास्ट: १२ साखळी स्फोटांनी मुंबईचे तंत्र बिघडले; २५७ मृत्यू.
-
२००१ संसद हल्ला: देशाच्या हृदयावर झालेला हा हल्ला भारतासाठी गंभीर इशारा.
-
२००६ मुंबई लोकल बॉम्बस्फोट: ११ मिनिटांत ७ स्फोट; २०० पेक्षा जास्त मृत्यू.
-
२००८ 26/11 मुंबई हल्ला: जगातील सर्वात भीषण दहशतवादी हल्ल्यांपैकी एक; १६६ निरपराधांचा बळी.
-
२०१६ उरी हल्ला: भारतीय सैन्यावर चाललेली भ्याड कारवाई, देशभर संतापाची लाट.
-
२०१९ पुलवामा हल्ला: CRPF जवानांवर आत्मघाती हल्ला; ४० हून अधिक वीर जवानांचे बलिदान.
🔹 दहशतीच्या घटनांचे सामाजिक-आर्थिक दुष्परिणाम
दहशतवादी हल्ल्यांमुळे —
-
शहरांचे आर्थिक नुकसान
-
पर्यटनावर परिणाम
-
गुंतवणूक कमी होणे
-
स्थानिक नागरिकांमध्ये भीती व असुरक्षितता
यांसारख्या गंभीर समस्या निर्माण झाल्या.
राष्ट्राची ऊर्जा विकासाऐवजी सुरक्षेकडे वळवावी लागली, ज्याचा थेट परिणाम सामाजिक प्रगतीवर झाला.
🔹 भारताची सुरक्षा व्यवस्था अधिक सजग
गेल्या काही वर्षांत भारताने दहशतवादाचा मुकाबला करण्यासाठी —
-
कडक कायदे
-
आधुनिक तंत्रज्ञान
-
सीसीटीव्ही नेटवर्क
-
ड्रोन सर्व्हेलेन्स
-
NIA आणि सुरक्षा दलांचा समन्वय
यांसारख्या पावलं उचलली.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही भारताने दहशतवादाविरोधात मजबूत भूमिका घेतली असून, जागतिक समुदायावर दबाव निर्माण केला आहे.
🔹 तज्ज्ञांचा इशारा — “दहशतवादाचे स्वरूप बदलत आहे”
सुरक्षा विश्लेषकांचे मत आहे की दहशतवादी संघटना आता थेट मोठे हल्ले करण्यापेक्षा,
-
समाजात विष पेरणे
-
फूट पाडणे
-
सोशल मीडियाद्वारे कट्टरता वाढवणे
यावर अधिक भर देत आहेत.
हा “नव्या चेहऱ्याचा दहशतवाद” भारतासाठी तितकाच धोकादायक मानला जात आहे.
🔹 नागरिकांसाठी आवाहन
सुरक्षा यंत्रणांनी नागरिकांना जागरूक राहण्याचे आणि
-
संशयास्पद हालचालींची माहिती देणे
-
अफवा न पसरवणे
-
सोशल मीडियावर विचारपूर्वक पोस्ट करणे
असा सल्ला दिला आहे.
