बिहारच्या आगामी निवडणुकांपूर्वी राज्यातील राजकीय समीकरणांमध्ये नवे वादळ उठले आहे. राजद (RJD) नेते तेजस्वी यादव यांनी असदुद्दीन ओवैसी यांच्या AIMIM पक्षाचा आणि निवडणूक रणनीतिकार प्रशांत किशोर (PK) यांच्या प्रस्तावाला थेट नकार दिला आहे. मुस्लिम मतविभाजन टाळण्यासाठी हे दोघेही तेजस्वींसोबत येऊ इच्छित होते, मात्र तेजस्वींनी या ऑफरला दुजोरा न देता आपला स्वतंत्र मार्ग निवडला आहे.
बिहारमध्ये मुस्लिम समाजाचे सुमारे 17 टक्के मत आहेत, जे सुमारे 50 विधानसभा मतदारसंघांमध्ये निर्णायक भूमिका बजावतात. पारंपरिकरीत्या हे मतदार लालू यादव आणि आता तेजस्वी यादव यांच्याकडे एकनिष्ठ राहिले आहेत. यादव (14%) आणि मुस्लिम (17%) यांची एकत्रित ‘MY समीकरण’ ही राजदची मुख्य ताकद मानली जाते.
मात्र, या निवडणुकीत परिस्थिती वेगळी दिसत आहे. कारण, ओवैसींची AIMIM पार्टी आणि प्रशांत किशोर यांची जनसुराज पार्टी हे दोन्ही पक्ष मुस्लिम मतांमध्ये शिरकाव करण्याचा प्रयत्न करत आहेत.
2020 च्या निवडणुकीत AIMIM ने ५ जागा जिंकल्या होत्या, तर या वेळी त्यांनी थेट ३२ जागांवर उमेदवार उभे करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या ३२ पैकी १९ मतदारसंघांमध्ये महाआघाडीचे सध्याचे आमदार आहेत, त्यामुळे थेट RJD च्या मतांवर गदा येण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
दरम्यान, प्रशांत किशोर देखील आपल्या जनसुराज पक्षाच्या माध्यमातून उमेदवार उभे करत आहेत, ज्यामुळे RJD च्या मुस्लिम मतदारवर्गात फूट पडण्याची भीती वाढली आहे. जर हे मत विभाजित झाले, तर त्याचा थेट फायदा NDA ला मिळू शकतो, असे राजकीय विश्लेषकांचे म्हणणे आहे.
तथापि, RJD चा विश्वास आहे की मुस्लिम समाज मुख्यमंत्री नीतीशकुमार यांच्या कार्यपद्धतीबद्दल नाराज आहे आणि त्यामुळे त्यांची मते भाजप-नीतीश युतीकडे जाणार नाहीत.
तेजस्वी यादव यांचे मत आहे की RJD चा पारंपरिक मतदार वर्ग अजूनही ठाम आहे आणि या मतांमध्ये विभागणी होण्याची शक्यता कमी आहे. राजकीय वर्तुळात मात्र याबाबत चर्चा रंगली आहे की, ओवैसी आणि किशोर यांच्या स्वतंत्र चालींमुळे बिहारमधील मुस्लिम मतांचे समीकरण पूर्णपणे बदलू शकते.
तज्ज्ञांचे म्हणणे:
“जर AIMIM आणि जनसुराज दोन्ही पक्ष मुस्लिम मतांत शिरकाव करण्यात यशस्वी झाले, तर RJD ला मोठा तोटा होऊ शकतो आणि NDA साठी नवीन संधी निर्माण होऊ शकते,” असे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे.
निष्कर्ष:
बिहारमधील ही नवी समीकरणे तेजस्वी यादव यांच्यासाठी मोठे आव्हान ठरू शकतात. मुस्लिम मतदारवर्ग एकसंध राहिला, तर RJD साठी ही निवडणूक सोपी होईल, अन्यथा NDA ला मोठा फायदा मिळू शकतो.
