नवी दिल्ली : कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) क्षेत्रात जागतिक पातळीवर वाढत्या स्पर्धेच्या पार्श्वभूमीवर फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष Emmanuel Macron यांनी भारत-फ्रान्स सहकार्याबाबत महत्त्वपूर्ण भूमिका स्पष्ट केली आहे. त्यांनी स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, भारत आणि फ्रान्स यांना अमेरिका किंवा चीनच्या एआय मॉडेलवर पूर्णपणे अवलंबून राहायचे नाही, तर स्वतंत्र, संतुलित आणि व्यापक दृष्टिकोन स्वीकारायचा आहे.
दिल्लीतील कार्यक्रमादरम्यान मॅक्रों यांनी सांगितले की, “भारत, फ्रान्स आणि युरोपमध्ये एक समान ध्येय आहे—आम्हाला अमेरिका किंवा चीनच्या एकाच मॉडेलवर पूर्ण अवलंबून राहायचे नाही. आम्हाला धोरणात्मक स्वायत्तता हवी आहे.” त्यांनी एआय क्षेत्रात स्वतंत्र तांत्रिक क्षमता, डेटा सार्वभौमत्व आणि नैतिक चौकट विकसित करण्याची गरज अधोरेखित केली.
भारत आणि फ्रान्स यांच्यात संरक्षण, अंतराळ, अणुऊर्जा आणि डिजिटल तंत्रज्ञान क्षेत्रात आधीपासूनच मजबूत सहकार्य आहे. आता एआय, सायबर सुरक्षा, क्वांटम संगणन आणि हरित तंत्रज्ञान या नव्या क्षेत्रांमध्येही दोन्ही देश भागीदारी अधिक बळकट करण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहेत.
मॅक्रों यांनी असेही नमूद केले की, एआयचा विकास केवळ आर्थिक स्पर्धेसाठी नसून मानवी मूल्ये, गोपनीयता आणि लोकशाही तत्त्वांशी सुसंगत असावा. तंत्रज्ञानावर काही मोजक्या देशांचे वर्चस्व राहू नये, यासाठी बहुपक्षीय सहकार्य आणि संतुलित जागतिक चौकट आवश्यक आहे, असे त्यांनी सांगितले.
भारतानेही डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा, स्टार्टअप इकोसिस्टम आणि डेटा व्यवस्थापन क्षेत्रात उल्लेखनीय प्रगती साधली आहे. या पार्श्वभूमीवर भारत-फ्रान्स सहकार्यामुळे एआय क्षेत्रात तिसरा पर्याय निर्माण होऊ शकतो, जो अमेरिका आणि चीनच्या प्रभावापलीकडे जाऊन स्वतंत्र ओळख निर्माण करेल, असे विश्लेषकांचे मत आहे.
जागतिक स्तरावर एआय धोरणात्मक स्पर्धेचे स्वरूप घेत असताना भारत आणि फ्रान्सची ही भूमिका महत्त्वपूर्ण मानली जात आहे. तंत्रज्ञानातील स्वावलंबन आणि मूल्याधिष्ठित नवकल्पना यांवर भर देत दोन्ही देश भविष्यातील डिजिटल व्यवस्थेची नवी दिशा ठरवण्याच्या तयारीत असल्याचे संकेत या विधानातून मिळाले आहेत.
