चीनने अलीकडेच आपल्या अत्याधुनिक विमानवाहू नौकेवर इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक कॅटापुल्ट प्रणालीची प्रात्यक्षिके सादर करून लष्करी क्षेत्रात मोठी झेप घेतली आहे. बीजिंगच्या तिसऱ्या आणि सर्वात प्रगत विमानवाहू नौकेवर ही प्रणाली बसवण्यात आली असून, काही सेकंदांत फायटर जेट हवेत झेपावू शकतात आणि अवघ्या ०.२ सेकंदांत ब्रेक लावून थांबवले जाऊ शकतात. ही प्रणाली चीनच्या Fujian या अत्याधुनिक विमानवाहू नौकेवर स्थापित करण्यात आली आहे. या कॅरियरला चीनच्या नौदल क्षमतेतील मोठी प्रगती मानले जात आहे.
काय आहे इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक कॅटापुल्ट?
इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक एअरक्राफ्ट लॉन्च सिस्टम (EMALS) ही पारंपरिक स्टीम कॅटापुल्टऐवजी विद्युत चुंबकीय शक्तीचा वापर करते. या प्रणालीत रेषीय विद्युत मोटरच्या साहाय्याने ३० टन वजनाचे फायटर जेट सुमारे १७० माइल प्रति तास वेगाने काही सेकंदांत रनवेवरून उड्डाणासाठी ढकलले जाते.
स्टीमऐवजी आधुनिक तंत्रज्ञान
पूर्वीच्या विमानवाहू नौकांवर स्टीम कॅटापुल्टचा वापर होत असे, परंतु EMALS अधिक ऊर्जा-कार्यक्षम, अचूक आणि कमी देखभालीची गरज असलेली प्रणाली मानली जाते. यामुळे विविध प्रकारची विमाने अधिक सुरक्षितपणे आणि जलद गतीने लाँच करता येतात.
अमेरिकेच्या तंत्रज्ञानाशी तुलना
चीनची ही प्रणाली अमेरिकेच्या Gerald R. Ford वर्गातील विमानवाहू नौकेवरील EMALS प्रणालीसारखीच आहे. अमेरिकेने या तंत्रज्ञानाचा वापर करून आपल्या नौदल क्षमतेत आधीच मोठी वाढ केली आहे.
आशियाई सामरिक समीकरणात बदल
विशेषज्ञांच्या मते, चीनच्या या प्रगतीमुळे इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील सामरिक संतुलनावर परिणाम होऊ शकतो. जलद प्रतिसाद क्षमता, जड विमानांची लाँचिंग क्षमता आणि आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे चीनची सागरी ताकद अधिक प्रभावी बनत आहे.
भविष्यातील परिणाम
इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक कॅटापुल्ट प्रणाली ही केवळ लष्करी नव्हे तर तांत्रिक क्षमतेचे प्रतीक मानली जात आहे. या तंत्रज्ञानामुळे भविष्यातील नौदल युद्धनीती आणि समुद्री सुरक्षेच्या धोरणात मोठे बदल अपेक्षित आहेत.
चीनच्या या नव्या क्षमतेमुळे जागतिक स्तरावर संरक्षण क्षेत्रातील स्पर्धा अधिक तीव्र होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
