मुंबई : संपूर्ण जगाला “वसुधैव कुटुंबकम”—म्हणजे संपूर्ण विश्व एक कुटुंब आहे—हा संदेश देणाऱ्या भारतीय समाजातच वारसा व संपत्तीवरून होणारे अंतहीन कौटुंबिक वाद ही मोठी विडंबना असल्याची तीव्र टिप्पणी बॉम्बे हायकोर्टाने केली आहे. अशाच एका प्रकरणात हस्तक्षेप करण्यास नकार देत न्यायालयाने संबंधित याचिका फेटाळून लावली.
न्यायालयाने स्पष्ट शब्दांत सांगितले की, समाज एकीकडे उच्च नैतिक मूल्ये, संस्कृती आणि बंधुभावाचे तत्वज्ञान मांडतो, मात्र दुसरीकडे स्वतःच्या घरातच भावंडे, नातेवाईक आणि कुटुंबीय संपत्तीच्या वादात वर्षानुवर्षे कोर्टाचे उंबरठे झिजवत आहेत. ही परिस्थिती प्राचीन मूल्ये आणि आधुनिक वास्तव यामधील तुटलेला दुवा दर्शवते, असे निरीक्षण न्यायालयाने नोंदवले.
न्यायालयाची परखड टिप्पणी
हायकोर्टाने नमूद केले की, वारसाहक्क व मालमत्तेचे वाद हे केवळ कायदेशीर प्रश्न नसून सामाजिक आणि नैतिक अधःपतनाचेही द्योतक आहेत. अशा प्रकरणांमध्ये केवळ कायद्याचा आधार न घेता संवाद, समेट आणि परस्पर समजुतीचा मार्ग स्वीकारणे समाजाच्या हिताचे ठरेल.
न्यायालयाने अशी अपेक्षा व्यक्त केली की, भविष्यात समाजात कटुता वाढवणाऱ्या आणि पिढ्यान्पिढ्या चालणाऱ्या कौटुंबिक खटल्यांची संख्या कमी होईल. न्यायालयीन वेळ, सार्वजनिक संसाधने आणि मानवी नातेसंबंध यांचा अपव्यय थांबावा, यासाठी लोकांनी आत्मपरीक्षण करणे गरजेचे असल्याचेही कोर्टाने सूचित केले.
समाजासाठी महत्त्वाचा संदेश
या निकालातून हायकोर्टाने केवळ एका प्रकरणावर निर्णय दिलेला नसून, संपूर्ण समाजाला आत्मचिंतनाचा आरसा दाखवला आहे. ‘वसुधैव कुटुंबकम’ ही संकल्पना केवळ भाषणांपुरती मर्यादित न राहता ती घराघरात, कुटुंबात आणि नातेसंबंधांमध्ये उतरली पाहिजे, असा अप्रत्यक्ष संदेश न्यायालयाने दिला आहे.
