भारतामध्ये किशोरवयीन मुलांच्या मानसिक आरोग्याबाबतचा ताज्या अहवाल अत्यंत चिंताजनक चित्र समोर आणत आहे. शिक्षणातील स्पर्धा, सोशल मीडियाचा वाढता प्रभाव, पालकांची अपेक्षा आणि करिअरच्या दबावामुळे आजच्या पिढीतील अनेक तरुण मानसिक तणाव, चिंता आणि नैराश्याचा (डिप्रेशनचा) सामना करत आहेत.
अहवालानुसार, देशातील प्रत्येक पाचपैकी एक किशोरवयीन काही ना काही मानसिक समस्येचा सामना करत आहे. त्यात झोपेची कमतरता, आत्मविश्वासाची घट, एकाकीपणा आणि सोशल मीडियावरची तुलना ही प्रमुख कारणं आढळली आहेत. अनेक प्रकरणांमध्ये शाळांमध्ये मानसिक आरोग्याबाबत जागरूकतेचा अभाव असल्याने परिस्थिती अधिक गंभीर बनत आहे.
आरोग्य मंत्रालयाच्या मते, किशोरवयात मानसिक आरोग्याविषयी चर्चा करणे अद्यापही समाजात ‘टॅबू’ मानले जाते, ज्यामुळे बरेच मुलं आणि पालक वेळेवर मदत घेण्यास मागेपुढे पाहतात. शैक्षणिक संस्था, पालक आणि समाज यांनी एकत्र येऊन विद्यार्थ्यांसाठी मानसिक आरोग्य सल्लामसलत, ध्यान-योग सत्रे आणि संवादात्मक कार्यक्रम सुरू करण्याची गरज व्यक्त केली आहे.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, जर या विषयाकडे त्वरित लक्ष दिले गेले नाही, तर येत्या दशकात देशाच्या तरुण पिढीवर याचे दूरगामी परिणाम होऊ शकतात. मानसिक आरोग्य ही केवळ वैद्यकीय समस्या नसून ती सामाजिक आणि शैक्षणिक जबाबदारीदेखील आहे, असे मत मानसोपचार तज्ज्ञांनी व्यक्त केले.
सरकार आणि आरोग्य संस्था सध्या ‘माइंड हेल्थ इंडिया’ या मोहिमेद्वारे शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये मानसिक आरोग्याबद्दल जागरूकता निर्माण करण्याचे काम करत आहेत.
